Meezingconcert 10 maart 2007 - Johannes Passion

De Wilhelminakerk was zaterdag 10 maart 2007 wederom het decor voor een meezingfestijn dat door de Stichting Dordtissimo voor de tweede keer werd georganiseerd.

Na de Messiah van Händel in 2006 was het nu de Johannes Passion van Johann Sebastian Bach aan de beurt. Dit meesterwerk kwam op indrukwekkende wijze tot leven en werd ademloos door het publiek gevolgd. De muzikale uitvoering van het verhaal van Goede Vrijdag met zicht op Pasen eindigde in stijl na het zingen door het koor van het slotkoraal: de dirigent liet een lange stilte vallen die veel te zeggen heeft. Pas daarna, met een klein gebaar van zijn kant, volgde het staande applaus en de huldiging van de centrale uitvoerenden.

Dominee/dirigent Ries van der Zouwen wist overdag in alle rust een koor van bijna tweehonderd stemmen, het Dordtse Kamer Orkest, en de zes solisten naar zijn en Bach's hand te zetten. Als een schaker, zo zou je kunnen zeggen, speelde hij alle partijen uit zijn hoofd na met haast ongemerkt aanwijzingen om iedereen op het juiste tempo en op de juiste tel mee te laten doen. Bij een dirigent als Van der Zouwen telt elk gebaar, hoe klein ook.

Zoiets vergt een lange voorbereiding voor de dirigent. Ook de koorleden studeerden alleen of in groepjes maanden lang op hun teksten. Zij beluisterden keer-op-keer eerdere uitvoeringen van de Johannes Passion. De website van Dordtissimo bood muzikale en spraak-ondersteuning. Om tien uur in de ochtend begonnen de koorleden met de generale repetities. In de loop van de middag kwamen orkest en solisten erbij om in de avond te kunnen komen tot een sprekende uitvoering van een wereldbekende Passion. Driehonderd mensen waren het publiek, dus de kerk was (vrijwel) uitverkocht te noemen.

Deze geslaagde dag was voor de koorleden voor een groot deel te danken aan de tomeloze inzet van de dirigent, die met een scherpzinnig oor en veel humor de losse stemmen tot één geheel wist te smeden. De ondersteuning van Wendeline Wilmink op het muzikale vlak en de grote groep vrijwilligers op het praktische vlak maakten het succes compleet.
Klik hier voor een foto-impressie en klik hier voor een compilatie van de reacties.

Johannes Passion
De Johannes Passion (BWV 245) van Johann Sebastian Bach is een muzikale vertelling van het lijden en sterven van Jezus volgens het Evangelie naar Johannes.

Geschiedenis
Bach schreef de Johannes Passion in 1724 in drie maanden tijd. Op 7 april van dat jaar, Goede Vrijdag, werd de Johannes Passion voor het eerst uitgevoerd in de Thomaskirche in Leipzig. Een jaar later verving hij het openingskoor door een ingetogen koraalbewerking, waarschijnlijk omdat er kritiek op de (te uitbundige) muziek was gekomen.

Bach bleef wijzigingen aan de Johannes Passion aanbrengen, zodat er tegenwoordig vier verschillende versies bestaan (naast die uit 1724 en 1725 is er ook een versie uit 1728 en 1749). Vlak voor zijn dood begon Bach aan een nieuwe versie, die hij niet heeft kunnen afmaken.

Vergelijking met de Matthäus Passion
De Johannes Passion wordt vaak vergeleken met de Matthäus Passion, die Bach enkele jaren later zou schrijven. In vergelijking met de Matthäus Passion, is de Johannes Passion muzikaal wat feller, maar tegelijkertijd ingetogener.
Zijn voor de Matthäus Passion twee orkesten en twee koren nodig: bij de Johannes Passion volstaat een klein orkest en koor.

Bach volgt vrijwel letterlijk de teksten van het Evangelie naar Johannes. Op twee plaatsen brengt hij een kleine toevoeging uit het Evangelie naar Mattheüs aan (het wenen van Petrus nadat de haan gekraaid heeft en het scheuren van het voorhang in de tempel, de aardbeving, het splijten van de rotsen en de opstanding van de gestorvenen na de dood van Jezus).
Hierdoor ligt het accent in de Johannes Passion minder op het lijden van Jezus. Jezus komt meer over als een krachtige persoonlijkheid die een boodschap te vertellen heeft dan als het trieste slachtoffer in de Matthäus Passion.
Veel aandacht wordt besteed aan de beschrijving van het proces van Jezus.

Opbouw
De eerste noot van het openingskoor spelen de houtblazers een driestemmige es, d en g: dit staat voor Soli (es) Deo (d) Gloria (g): Bach draagt de compositie direct op aan God.

Ook op andere plaatsen in de Johannes Passion maakt Bach gebruik van muzikale symboliek. Zo is het moment dat Pontius Pilatus zwicht voor de druk om Jezus ter dood te brengen het centrale punt. Vanuit dit koraal "Durch Dein Gefängnis, Gottes Sohn" is de opbouw van de Johannes Passion symmetrisch opgebouwd: hiermee (en door het relatief korte eerste deel en langere tweede deel) geeft Bach een kruisvorm aan.

Samenvatting van reacties n.a.v. de Dortissimo-uitvoering van de Johannes Passion

Herinneringen:
- Ontvangst was prima, geweldige dirigent, uitstekend orkest, fijne solisten AR te B
- goede herinneringen; we kijken uit naar de volgende cantate. LvdB uit Delft
- geweldig M. St N, C.D.G., Pen TV, JW, WvdW , EH, WFR, JGV
- ongelofelijk niveau voor de eerste keer, heerlijke dag JvD-vdR
- een fijne kerk om in te zingen H en L.O.
- er spreekt enthousiasme en betrokkenheid uit LW
- bedankt voor alle goede zorgen, HvdW
- Bert bedankt voor je woorden en je aanwezigheid, MS
- Het was top. Volgend jaar ben ik weer van de partij. M.G.
- Indrukwekkend. Bert’s rol met de thee was bemoedigend. H.B.
- Ik heb een fantastische avond gehad. TvB
- Strakke planning, goede verzorging, perfecte organisatie, PadW
- Sfeer was fantastisch, J en CL
- Een supergave dag, MS
- Ik sta te trappelen om volgend jaar weer mee te doen LW
- super dank voor een fantastische Dordtissimodag ER
- een geslaagde dag SK
- een grandioze ervaring AvdM
- Super leuk HB
- Ik heb genoten van de verzorging HD.

De organisatie:
- perfect, J.M. uit Wassenaar, H en L.O., TW, GH, GvdN, SK
- het liep als een trein, binnen 15 minuten iedereen van koffie en thee voorzien, E.S. TP
- kant- en klare lunchpaketten voor een noot werd gezongen E.S.
- Koek en Zopie tafel ruim gereed voor de pauzes.
- leuk initiatief voor het Wereld Natuur Fonds van Rozemarijn. E.S.
- deze dag is tot een feest gemaakt, M en HW.
- Het liep op rolletjes
- Hulde aan de mensen achter de schermen, het ging “vanzelf” WJGvDV
- Organisatie was geweldig AH
- Een geweldig team vrijwilligers ER
- Deze Johannes klopte als een bus GT
- Net als de vorige keer was het ook allemaal dik in orde. Petje (liever Hoge Hoed) af!! SvM
- Liep geruisloos HdG
- het inchecken liep vlotter dan vorig jaar TP
- programmaboekjes zagen er verzorgd uit. TP
- betrokken vrijwilligers: ik had het koud en zij kwamen met een glas wijn aanzetten EvdK
- eten breadline was een goed idee EvdK
- toppie HB

Vrijwilligers:
- outgoing en behulpzaam; J.M. uit Wassenaar
- hulp bij invalide man; hij kreeg een goede plaats en hulp bij het naar de toilet gaan; J.M. uit Wassenaar
- een goed team is opgebouwd; J.M. uit Wassenaar

Zingen:
- wij hebben heerlijk gezongen AR te B, WFR
- de dag ging zo om; E.S.
- hoe krijgt Ries het voor elkaar
- ik heb met veel plezier meegezongen, was bekaf, biertje smaakte extra goed HvdR
- we gaan Ries steeds meer bewonderen en waarderen.
- Ik was geroerd door het koraal Ach Herr, lass dein lieb Engelein PdH
- Ik hoorde niets dan goeds en dat betekent dat de samenklank de dissonanten heeft overstemd RvdZ
- Het was heerlijk om onder onze oude dirigent te zingen TWE
- Ik hikte aan tegen de moeilijkheidsgraad van het werk; het werd naarmate de dag vorderde een heerlijke feestelijke dag, een uitvoering met een gouden randje. GT
- Het was een ontspannen en leuk project. Het resultaat was verrassend goed!!! GH
- Zingen onder Ries was een feest ER
- Ik ben doodmoe, maar…..voldaan! Voor het eerst in mijn eentje ingestudeerd en gezongen.Ik ben trots op mezelf, AA
- De repetitie was een feest J en CL
- Geweldige prestatie van de dirigent J en CL
- Hard gewerkt, fijn gezongen WJGvDV
- Gedurfd om dit werk voor een meezingconcert te kiezen. HN
- Ik was minder vermoeid dan vorig jaar. HN
- Als je mag beschikken over zo’n muzikale dominee dan kent geluk (dankbaarheid) geen grenzen GT
- Mijn dochter dacht dat de snelle koren door de solisten zouden worden gezongen en dat was niet zo behalve het wohin koor. Men wilde dat niet geloven dat zoiets kon. WFR
- Mensen van de Laurenscantorij willen de volgende keer getipt worden; WFR
- Het is de eerste keer dat ik aan een dergelijk groot werk heb meegedaan. De diepgang van de muziek en de woorden hebben diepe indruk op mij gemaakt. Indrukwekkende stilte toen Ries bij het slotkoraal het stokje neerlegde. Ich will dich preisen en bedanken voor deze mooie dag RvL
- Door het stuk zo vaak te zingen op deze dag gaf dat zo’n verdieping in het lijdensevangelie EvdK . De solo es ist vollbracht vond ik heel mooi EvdK
- Jullie boffen met zo’n dirigent Hij was onze dirigent en wij missen hem AvdM.
- Ik heb genoten van het oefenen met elkaar, de uitvoering HD.